Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng - Không thể chậm trễ

Những con số từ Ban Chỉ đạo 389 tỉnh là minh chứng rõ nét. Trong 5 tháng, lực lượng chức năng đã kiểm tra 650 lượt cơ sở, phát hiện và xử lý 472 vụ với 519 đối tượng vi phạm. Riêng xử lý hành chính 263 vụ, thu nộp ngân sách trên 6 tỷ đồng. Đáng chú ý, hàng loạt sản phẩm thiết yếu như thịt gia súc, gia cầm, thủy sản, hoa quả, thực phẩm chế biến… bị phát hiện không rõ nguồn gốc xuất xứ. Đây chính là những mặt hàng gắn trực tiếp với bữa ăn hàng ngày của người dân. Mỗi sản phẩm không đảm bảo chất lượng lưu thông trên thị trường là một nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng.

Không chỉ dừng ở vi phạm hành chính, các hành vi phạm tội khác cũng được phát hiện với 209 vụ, 252 đối tượng liên quan đến vi phạm an toàn thực phẩm, buôn bán động vật hoang dã…

Đáng lo ngại, gian lận thương mại đang có xu hướng “len lỏi” vào đời sống hàng ngày. Tại các chợ dân sinh, cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, tình trạng buôn bán hàng không rõ nguồn gốc, vi phạm nhãn mác vẫn diễn ra. Trong khi đó, thương mại điện tử phát triển nhanh lại trở thành “kẽ hở” để tiêu thụ hàng giả, hàng kém chất lượng. Việc mua bán qua mạng xã hội, giao hàng qua dịch vụ chuyển phát nhanh khiến việc kiểm tra, kiểm soát gặp nhiều khó khăn. Người tiêu dùng đứng trước nguy cơ “tiền mất, tật mang” mà không dễ truy xuất nguồn gốc hay khiếu nại.

Tuy nhiên, điều đáng ghi nhận là công tác tiếp nhận, xử lý tin báo và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng đã có chuyển biến tích cực. Ban Chỉ đạo 389 tỉnh đã thiết lập đường dây nóng, tiếp nhận thông tin từ nhiều nguồn. Trong 5 tháng đầu năm, đã xử lý 1 vụ việc liên quan trực tiếp đến quyền lợi người tiêu dùng, buộc đối tượng vi phạm nộp lại số tiền thu lợi bất hợp pháp để trả lại cho người mua.

Song, nhìn thẳng thực tế, công tác bảo vệ người tiêu dùng vẫn còn những hạn chế. Vi phạm còn diễn biến phức tạp, nhất là tại khu vực biên giới, nơi địa hình hiểm trở, nhiều đường mòn, lối mở. Lực lượng ở cơ sở còn mỏng, kiêm nhiệm, trong khi phương tiện, trang thiết bị còn thiếu. Nhận thức của một bộ phận người dân chưa đầy đủ, thậm chí còn tiếp tay cho các hành vi vi phạm vì lợi ích trước mắt.

Để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng một cách thực chất, cần triển khai đồng bộ các giải pháp mạnh mẽ, sát thực tiễn.

Trước hết, phải siết chặt quản lý thị trường ngay từ cơ sở. Tăng cường kiểm tra các mặt hàng thiết yếu, nhất là thực phẩm, hàng tiêu dùng, sản phẩm bán tại chợ dân sinh và trên môi trường mạng. Kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ.

Nâng cao hiệu quả phối hợp liên ngành. Công an, quản lý thị trường, hải quan, biên phòng, y tế… cần chia sẻ thông tin kịp thời, xác lập chuyên án đối với các đường dây lớn. Đặc biệt, cần chú trọng kiểm soát tuyến biên giới - nơi tiềm ẩn nguy cơ cao về buôn lậu, hàng cấm.

Cùng với đó, quản lý chặt thương mại điện tử. Ứng dụng công nghệ để giám sát hoạt động kinh doanh online, phối hợp với các nền tảng số, đơn vị vận chuyển nhằm truy xuất nguồn gốc hàng hóa, ngăn chặn hàng giả từ khâu giao dịch.

Mỗi người dân cần nâng cao nhận thức, nói không với hàng hóa không rõ nguồn gốc, chủ động tố giác vi phạm. Khi người tiêu dùng trở thành “tai mắt” của lực lượng chức năng, hiệu quả quản lý sẽ được nhân lên.

Một mặt, đẩy mạnh hơn nữa công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật. Không chỉ dừng ở khẩu hiệu, mà phải đi vào từng làng, bản, khu dân cư, từng hộ kinh doanh. Gần 700 tổ chức, cá nhân đã được tuyên truyền không vận chuyển, buôn bán hàng lậu; không sản xuất, kinh doanh hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ trong thời gian qua là nền tảng cần tiếp tục mở rộng.

Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng không phải là nhiệm vụ riêng của lực lượng chức năng, mà là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Khi thị trường minh bạch, hàng hóa được kiểm soát, quyền lợi người tiêu dùng được bảo đảm, đó cũng chính là nền tảng để Điện Biên phát triển bền vững, ổn định và hội nhập.