Cơ giới hóa - đòn bẩy kinh tế nông thôn

Đầu năm 2025, gia đình anh Nguyễn Xuân Tình, bản Nậm Kè, xã Nậm Kè đầu tư trồng hơn 5ha bí xanh. Với diện tích lớn, để giảm chi phí và tiết kiệm nước tưới, anh chủ động tìm tòi, đầu tư hệ thống tưới nhỏ giọt. Nguồn nước được dẫn qua hệ thống ống, phân bổ trực tiếp tới từng gốc cây, giúp giảm đáng kể lượng nước sử dụng so với cách tưới tràn trước đây, đồng thời hạn chế công lao động và chi phí sản xuất.

Anh Nguyễn Xuân Tình chia sẻ: “Trước kia mỗi lần tưới phải huy động nhiều người, lại phụ thuộc thời tiết nên rất vất vả. Từ khi lắp hệ thống tưới nhỏ giọt, chỉ cần vận hành là nước tự cấp đến từng gốc, cây phát triển đồng đều hơn mà chi phí cũng giảm.”

Nhờ cung cấp nước ổn định kết hợp các khâu chăm sóc được kiểm soát bằng kỹ thuật, vườn bí của gia đình anh Tình luôn sinh trưởng đồng đều, tỷ lệ đậu quả cao, chất lượng quả cũng được nâng lên, năng suất đạt khoảng 80 tấn/ha.

Không chỉ tưới tiêu, cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp tại Điện Biên đang từng bước được áp dụng nhiều lĩnh vực, nhất là khâu làm đất. Ở các xã vùng cao, những loại máy làm đất nhỏ gọn, phù hợp địa hình được người dân đưa vào sử dụng, giúp rút ngắn thời gian, giảm sức lao động.

Tại các cánh đồng có diện tích tập trung ở khu vực Thanh Yên, Thanh Nưa, Sam Mứn, Mường Ảng, Tuần Giáo… nhiều hộ đã chủ động đầu tư máy cày, máy bừa, nâng cao hiệu quả canh tác. Đặc biệt, tại vùng lòng chảo Điện Biên, tỷ lệ cơ giới hóa trong khâu làm đất đạt khoảng 90%.

Anh Nguyễn Công Tuế, thôn Việt Thanh, xã Thanh Nưa cho biết: “Trước đây, để hoàn thành 1ha đất canh tác cần tới 6 - 7 ngày công, thì nay với máy móc chỉ mất 1 - 2 ngày, chi phí giảm từ 20 - 30%, tạo điều kiện để người dân mở rộng sản xuất, nâng cao giá trị trên cùng diện tích canh tác.”

Năm 2026, toàn tỉnh phấn đấu hoàn thành đào trên 21,6 triệu hố trồng cây mắc ca và cà phê, tương đương khoảng 12.000ha; trong đó 5.930ha cà phê, 5.930ha mắc ca trồng xen và 140ha mắc ca trồng thuần. Để bảo đảm tiến độ cũng như chất lượng trồng mới trên diện tích lớn, nhiều địa phương đã chủ động đưa cơ giới hóa vào ngay từ khâu chuẩn bị đất, đặc biệt sử dụng máy đào hố thay cho phương thức thủ công trước đây.

Ông Trần Minh Giáp, Phó Chủ tịch UBND xã Mường Ảng cho biết: “Với mục tiêu trồng mới 150ha cà phê và 150ha mắc ca trong năm 2026, đến nay địa phương đã hoàn thành khâu đào hố với quy mô khoảng 250ha cà phê và 250ha mắc ca, vượt kế hoạch đề ra. Kết quả này có được nhờ đẩy mạnh cơ giới hóa, đặc biệt là đưa máy đào hố vào sản xuất, góp phần rút ngắn thời gian, giảm công lao động và tạo điều kiện triển khai trồng mới đúng khung thời vụ.”

Trong khâu thu hoạch, cơ giới hóa cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Trước đây, phần lớn diện tích thu hoạch còn dựa vào lao động thủ công thì nay máy gặt đập liên hợp đã được đưa vào sử dụng ở nhiều địa phương. Tỷ lệ cơ giới hóa trong thu hoạch toàn tỉnh hiện đạt trên 55%. Tại các vùng sản xuất lúa tập trung như: Mường Thanh, Mường Luân, Mường Ảng, Tủa Chùa… việc sử dụng máy gặt đập liên hợp giúp giảm tổn thất sau thu hoạch từ 5 - 7%, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng hạt lúa.

Ở khâu sơ chế, chế biến, mức độ ứng dụng công nghệ từng bước được nâng lên với tỷ lệ áp dụng công nghệ cao đạt khoảng 15,2%. Nhiều doanh nghiệp, hợp tác xã đã đầu tư hệ thống sấy thóc, máy tách màu gạo, dây chuyền đóng gói, qua đó bảo đảm chất lượng nông sản, kéo dài thời gian bảo quản và nâng cao giá trị gia tăng khi đưa ra thị trường.

Hiện nay, tỉnh đang tập trung đẩy mạnh cơ giới hóa gắn với chuyển đổi số trong nông nghiệp. Việc ứng dụng công nghệ số vào quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc và kết nối thị trường được xác định là giải pháp quan trọng, hướng tới xây dựng nền nông nghiệp thông minh, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Tỉnh cũng khuyến khích các tổ chức, cá nhân đầu tư vào lĩnh vực cơ khí nông nghiệp, chế biến nông sản; từng bước phát triển dịch vụ cung ứng máy móc tại khu vực vùng sâu, vùng xa. Song song với đó, tiếp tục hoàn thiện hạ tầng phục vụ cơ giới hóa như giao thông nội đồng, thủy lợi, điện lưới. Ngành nông nghiệp cùng chính quyền các địa phương tập trung chỉ đạo thực hiện tốt việc tích tụ, tập trung đất đai, cải tạo đồng ruộng... tạo thuận lợi cơ giới hóa sản xuất, đáp ứng yêu cầu phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa tập trung.